Woning, voorzieningen, economie, gronden, … Perspective verzamelt en analyseert de informatie die noodzakelijk is voor de ontwikkelingsstrategie van het Gewest.
De spelregels voor de stedelijke ontwikkeling in Brussel worden geformuleerd in verschillende verordenende en/of strategische instrumenten met gewestelijke of gemeentelijke draagwijdte.
Collectieve, sociale, culturele, sportieve, educatieve en andere voorzieningen spelen in op noden van algemeen belang. Deze voorzieningen verbeteren de levenskwaliteit. Daarnaast zorgen ze voor dynamiek in de wijken en versterken ze de sociale cohesie.
Deze voorzieningen vormen, in aanvulling op het woningaanbod, een cruciale hefboom voor de stedelijke ontwikkeling in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
Ze hebben betrekking op verschillende belangrijke domeinen:
Collectieve voorzieningen zijn infrastructuren die ten dienste staan van de gemeenschap.
Ze bieden diensten die toegankelijk zijn voor een breed publiek en spelen in op de verschillende behoeften van de bevolking: cultuur, sport, vrije tijd, gezondheid, onderwijs, kinderopvang, maatschappelijke dienstverlening … Het algemeen belang dat ze dienen, heeft voorrang op de eventuele rendabiliteit ervan.
We onderscheiden verschillende soorten voorzieningen:
Buurtvoorzieningen: vooral bedoeld voor bewoners van een wijk. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan de dagelijkse behoeften.
Belangrijke grootstedelijke voorzieningen: de invloed ervan reikt verder dan de wijk. Ze zorgen ervoor dat Brussel aantrekkelijk blijft op gewestelijk, grootstedelijk en zelfs internationaal niveau.
Deze voorzieningen zijn evenwichtig over het grondgebied verspreid en vormen een netwerk dat essentieel is om de stad optimaal te laten functioneren.
Naast hun primaire functie zijn sommige voorzieningen ook plekken waar mensen elkaar ontmoeten en waar inclusie wordt bevorderd. Dit versterkt de banden tussen de bewoners en het gevoel dat ze bij de stad horen.
Sommige infrastructuren, de zogenaamde ‘infrastructuren van het stadssysteem’, zijn onmisbaar om de stad te laten draaien (waterbeheer, afvalverwerking, vervoersnetwerken, hulpdiensten …).
Voorzieningen in het Brusselse Gewest plannen
De ontwikkeling van collectieve voorzieningen maakt deel uit van een algemene territoriale strategie.
Het Gewestelijk Plan voor Duurzame Ontwikkeling (GPDO) van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vermeldt: "Er is nood aan een geïntegreerde planning van de sociale, culturele en sportieve diensten en faciliteiten om in te spelen op de bevolkingsexplosie en op de gediversifieerde verdichtingen en om een antwoord te bieden op de sociale noden van de meest behoeftigen in de armste wijken."
Twee aanvullende prioriteiten van het GPDO:
Een buurtstad ontwikkelen: de toegang tot dagelijkse voorzieningen op loopafstand bevorderen.
Brussel aantrekkelijker maken: ontwikkeling van voorzieningen op grootstedelijk niveau ondersteunen. Vooral op cultureel en sportief gebied, om zo de status van hoofdstad en internationale stad te versterken.
Rol van Perspective
Rol van Perspective: anticiperen en organiseren
Perspective speelt een centrale rol bij de planning van voorzieningen.
Collectieve voorzieningen zijn vaak minder rendabel dan andere stedelijke functies (huisvesting, kantoren …). Het is dan ook van cruciaal belang om ruimte beschikbaar te houden zodat ze kunnen worden gerealiseerd. Collectieve voorzieningen zijn zogeheten “zwakke stedelijke functies”.
Daartoe maakt Perspective gebruik van planningsinstrumenten (GBP, RPA, SVC …) om:
behoeften op wijkniveau in kaart te brengen;
oppervlakten te reserveren of te programmeren voor toekomstige voorzieningen;
stedelijke ontwikkeling te garanderen die aan de bewoners ten goede komt.
Kennis produceren : analyses en instrumenten
Perspective ontwikkelt monitorings voor verschillende voorzieningen en voert territoriale studies en analyses uit om beter inzicht te krijgen in de behoeften aan collectieve voorzieningen.
Dankzij deze werkzaamheden kan de territoriale visie verder worden verfijnd. Ook kunnen gebieden met een tekort aan voorzieningen worden opgespoord en is het mogelijk om de evolutie van behoeften en projecten te volgen. Ontwikkelaars krijgen informatie (bijvoorbeeld via wedstrijden of projectlines) en de afstemming tussen vraag en aanbod in het Brussels Gewest verloopt vlotter.
Sectorgebonden monitoring
Het GPDO beschouwt vier soorten voorzieningen als prioritair: scholen, crèches, sportvoorzieningen en culturele voorzieningen. Voor elk daarvan is een monitoringsysteem opgezet.
Met deze systemen kunnen vraag en aanbod worden gevolgd:
De inventaris van grond- en vastgoedmogelijkheden brengt de locaties in kaart die mogelijk kunnen worden ingezet voor het ontwikkelen van nieuwe voorzieningen van collectief belang op het gewestelijk grondgebied. Deze inventaris is bedoeld om vraag en aanbod bij elkaar te brengen, onder meer voor het realiseren van openbare voorzieningen.
Stedelijke dynamieken volgen
Perspective houdt de dynamiek van het aanbod van voorzieningen bij in zijn Overzicht van stedelijke functies. Aan de hand van een analyse van de stedenbouwkundige vergunningen legt het overzicht verbanden tussen de uitdagingen per stedelijke functie (huisvesting, voorzieningen, handelszaken, productieactiviteiten of kantoren) en per zone van het GBP.
Met kwalitatieve analyses aanvullen
De kwantitatieve analyses worden aangevuld met kwalitatieve of participatieve analyses op gewestelijk of lokaal niveau. About #10 “Vrijetijdsactiviteiten onder jongeren in het Brussels Gewest” analyseert bijvoorbeeld de resultaten van een enquête over vrijetijdsbesteding. Daarbij wordt gekeken naar sportieve, culturele en recreatieve activiteiten en het gebruik van de openbare ruimte door jongeren in de wijken rond Simonis en Stokkel.
Diagnoses en programmering uitvoeren
Bij zijn territoriale diagnoses analyseert Perspective de behoeften aan voorzieningen en de daarmee samenhangende uitdagingen om de toekomstige programmering in een specifiek gebied of territorium hierop af te stemmen.
Perspective doet ook aanbevelingen en biedt aanknopingspunten om over na te denken op politiek niveau. Dit is vooral bedoeld voor publieke en private ontwikkelaars van voorzieningen.
Expertise ontwikkelen en netwerken uitbouwen
Daarnaast voert Perspective studies uit om transversale en sectorale expertise over voorzieningen van collectief belang verder te versterken. Dit gebeurt onder meer via de publicaties ABOUT.brussels en de typologische catalogus van de voorzieningen. Perspective neemt deel aan netwerken en evenementen om zo het delen van expertise, goede praktijken en van informatie over projecten tussen de actoren binnen de sector te bevorderen. Deze uitwisselingen dragen er ook toe bij om de territoriale strategieën op het gebied van voorzieningen beter te coördineren.
Een nauwe samenwerking met de betrokken sectoren is essentieel om inzicht te krijgen in het huidige beleid en om behoeften te signaleren. Ook is het belangrijk om in te spelen op ontwikkelingen, met name op financieel gebied.
Het “Care in the City”-netwerk is een voorbeeld van deze coördinerende rol tussen de gewestelijke bevoegdheden (ruimtelijke ordening) en de gemeenschapsbevoegdheden (welzijn en gezondheid).
Projecten voor voorzieningen begeleiden
Perspective is ook actief op projectniveau om de realisatie van openbare voorzieningen makkelijker te maken.
Het biedt begeleiding aan publieke en private actoren door het volgende te bieden:
expertise inzake typologieën van voorzieningen;
analyse van de mogelijkheden voor gedeeld gebruik;
ondersteuning bij het vaststellen en op maat maken van projecten.
Begeleiding op twee niveaus:
Voor projectdragers van projecten voor voorzieningen
hulp bij het zoeken naar locaties
in contact brengen met beschikbare mogelijkheden
Voor stedenbouwkundige en vastgoedontwikkelaars (eigenaren en/of openbare en particuliere opdrachtgevers)
advies over het integreren van voorzieningen
bepaling van de benodigde oppervlakte
in kaart brengen van geschikte operatoren
Deze begeleiding is bedoeld om ervoor te zorgen dat behoeften en projecten op elkaar worden afgestemd.
Projectdragers en eigenaren van locaties wordt gevraagd een formulier in te vullen om deze informatie te kunnen verzamelen:
